Leestijd: 3 minuten

Verlangen naar de tijd van de meedenkende banken

Geschreven door Nico Rietdijk en Leendert Meijers op 24 Februari 2015

Kent u die reclamespot van acteur André van den Heuvel nog over de Nederlandsche Middenstandsbank? “De NMB denkt met u mee. Weet de directeur daar wel van?”, vroeg Van den Heuvel in de commercial aan de denkbeeldige baliemedewerkster. “Ja”, antwoordde zij, “die denkt namelijk ook mee.” Natuurlijk het spotje is voor het laatst in 1979 uitgezonden, maar vooral qua toon en inhoud lijkt het lichtjaren geleden. Want uit een recent onderzoek van NVB Bouw naar de ervaringen van bouwbedrijven met de afdelingen bijzonder beheer blijkt dat de banken anno 2015 helaas niet meer meedenken. Integendeel, het draait plat om eigen belang.

De reactie van de vereniging van banken op het onderzoek naar de ervaringen van de bouwbedrijven met bijzonder beheer is immers veelzeggend: “Soms moet een bank ingrijpen om schade voor de bank en spaarders te voorkomen.” Maar dat banken onder dat  ingrijpen ook verstaan, dat zij taxateurs op pad sturen met de opdracht alle vastgoed, zowel zakelijk als privé, extra laag te (her)waarderen, is niet één maar vele bruggen te ver. Dat drukt het vermogen en de verschillende ratio’s die de banken hanteren. Die kunnen daardoor zo laag uitkomen dat banken een extra risico-opslag op de rente mogen hanteren. Zo zijn ons gevallen bekend dat een middelgrote bouwonderneming met 40 man personeel een half miljoen euro extra per jaar mag aftikken aan de bank simpel vanwege zo’n geforceerd lage hertaxatie. Dit soort praktijken gebeuren. En helaas vaker dan u en wij denken.

Niet zelden komt het voor dat taxateurs uit een andere hoek van het land zonder lokale kennis komen opdraven. Eén van de bouwondernemers in het onderzoek meldde dat een taxateur van de bank op deze manier een kantoorpand van hem had getaxeerd alsof het leegstaat. In werkelijkheid zat er een tienjarig huurcontract van een solvabele partij op. Een andere ondernemer meldde dat de taxateur van de bank z’n privéwoonhuis belachelijk laag getaxeerd had. Deze ondernemer werd het vervolgens zo zat en verkocht z’n huis binnen twee maanden voor drie keer zoveel. Deze ondernemer had tenminste nog de keuze, hij is gaan huren. Maar wat moet je als je als bedrijf echt geen kant meer op kunt; je bent in feite overgeleverd aan de grillen van de bank.  Het kan evenwel nog gekker. Zo zijn er meldingen van bouwbedrijven, die wel de rekening van de taxatie gepresenteerd krijgen zonder dat ze zelf inzage mogen hebben, noch betrokken worden in de manier waarop die hertaxatie tot stand komt.

In doorgaans prachtige kleurenbrochures schetsen de banken een harmonieuze situatie als het gaat om hun afdelingen bijzonder beheer. “Ons hoofddoel is om samen met u oplossingen te vinden die u door de moeilijke financiële periode helpen”. Het klinkt mooi. Maar de praktijk is anders. Wie de pech heeft bij bijzonder beheer te komen, mag vooral (heel veel) meer betalen en raakt z’n autonomie kwijt. Er wordt met deze bedrijven gesold alsof zij een statistiek zijn. Begrippen als Basel 3, balansverkorting en winst maken bepalen de agenda’s van de banken, desnoods dus over de ruggen van het mkb. Maar al deze bedrijven vertegenwoordigen wel lokale werkgelegenheid. Laten we beseffen dat het mkb de kurk is waarop onze economie drijft.

Belangrijk is daarom dat er een onafhankelijke beroepsinstantie komt waar bedrijven met hun klachten over banken terecht kunnen. Ook is het nodig dat de keuze van een (her)taxateur objectiever, transparanter en onafhankelijker plaatsvindt. Als er gerede twijfel is aan de uitkomst van een taxatie voor beide partijen, dan moet er de mogelijkheid zijn voor inschakeling van een onafhankelijke beroepsinstantie, al of niet met wettelijke dwang. Maar misschien nog wel het belangrijkste: dat oude spotje met André van den Heuvel was zo gek nog niet. Banken moeten weer leren ‘meedenken’.