Graag een gevulde bankrekening voor iedereen

Column Nico Rietdijk

Leestijd: 0 minuten

Geschreven door Nico Rietdijk op 25-02-2016

Laatst werd ik getriggerd door een piepklein berichtje in een landelijk ochtendblad. Het ging over de wens van Koningin Máxima dat alle Pakistaanse vrouwen mobiel kunnen betalen. Haar ultieme doel hierbij: een bankrekening voor iedereen. Met accent op iedereen.

Waar had ik dat toch eerder gehoord? Oh ja zestig jaar geleden vonden de sociaal democraten en liberalen in Nederland elkaar, dat iedereen vermogen moest kunnen opbouwen. Een eigen woning kon daar een belangrijke bijdrage aan leveren.  En zo werd in 1956 een werkgroep aan het werk gezet die moest uitpuzzelen hoe het eigen woningbezit in Nederland kon worden gestimuleerd. De  eigen woning zeg maar als ‘appeltje voor de dorst’, die op de oude dag voor een leuk zakcentje zou kunnen zorgen.   

Meer dan ooit is dit een actueel thema. De pensioenen zijn immers niet meer zo zeker als gedacht. Tegelijkertijd flexibiliseert de arbeidsmarkt in rap tempo en neemt het leger van zzp’ers snel toe.  Van die groepen is inmiddels wel bekend, dat zij het nadenken over hun pensioen graag naar later uitstellen. Maar het telkens maar naar later uitstellen, betekent dat ‘later’ op een zeker moment echt wel voor de deur staat. En dan blijkt ineens dat er in de achterliggende arbeidsjaren helemaal geen pensioen is opgebouwd. In dat geval biedt de eigen woning dus uitkomst. Want daarmee is bezit én kapitaal opgebouwd. Dat is dus exact wat zestig jaar geleden ook de basisgedachte was achter het stimuleren van de eigen woning voor iedereen.  

Hoe anders echter denkt deze coalitie van VVD en PvdA dan de liberalen en sociaal democraten van toen. Sterker, het kabinet Rutte lijkt door almaar strengere hypotheeknormen het eigen woningbezit juist te willen beperken vanwege te hoge financiële risico’s. Maar welke risico’s? De Nederlandse hypotheekmarkt is enorm stabiel. Nergens ter wereld is het aantal huishoudens die hun hypotheek niet meer betalen, zo laag als hier. Dit was vóór de crisis het geval en is ook gedurende de hele crisis zo gebleven.

In dit licht bezien zet ik ook grote vraagtekens bij de roep om meer vrije sector huurwoningen te bouwen, louter vanuit het argument dat de koopwoning voor de meeste middeninkomens toch niet meer bereikbaar is. Niet omdat zij de maandelijkse hypotheeklast niet meer zouden kunnen betalen, maar vanuit de wens tot meer risicoreductie. Bovendien zou een beleid voor meer huurwoningen beter aansluiten bij de veranderende arbeidsmarkt. Op het eerste gezicht lijkt het  misschien wel logisch. Maar hoe zit het op langere termijn? Als al die zzp’ers en flexwerkers, die nu zo weinig oog hebben voor hun oude dag, met pensioen gaan? Staan de beleggers/ verhuurders dan nog in de rij om deze mensen te huisvesten? Dit beleid zorgt op langere termijn kortom voor méér risico’s, en als we niet oppassen voor een compleet instabiele samenleving. Het is wachten op het toekomstige moment dat mensen zwaar in de problemen komen.

Een kabinet dat daarom risicoreductie hoog in haar vaandel heeft staan, doet er verstandig aan nog eens goed te kijken wat de liberale en sociaal democratische ideologie van zestig jaar geleden inhield: eigen verantwoordelijkheid en onafhankelijkheid. Of anders gezegd: “een  gevulde bankrekening voor iedereen’.