Het gevaar van weinig bouwlocaties

Column Nico Rietdijk

Leestijd: 0 minuten

Geschreven door Nico Rietdijk op 10-03-2016

We moeten niet langer bouwen voor de schaarste. Dat zegt NVB-directeur, Nico Rietdijk, vandaag in Cobouw naar aanleiding van een advies van Stec.

‘Pas op voor rantsoenering’

Een goede vriend schoot me laatst aan. Hij had een uitgeknipt krantenberichtje in z’n hand, met als kop ‘Leraar krijgt voorrang op woningmarkt’.Wat bleek? De Zuid-Hollandse gemeente Capelle aan den IJssel wil voortaan ambtenaren, leerkrachten en medewerkers in de zorg voorrang geven bij de toewijzing van huurwoningen. Naar aanleiding van dat berichtje vroeg hij me ‘Ligt de toekomst soms weer achter ons’, met de impliciete verwijzing naar de tijden van weleer, dat er in Nederland lange rijen woningzoekenden waren. Hij vroeg zich oprecht af hoe het toch kon, dat - zoveel jaar na de Tweede Wereldoorlog - rantsoenering nog steeds nodig is in Nederland. Waarom bouwen we er niet gewoon meer huizen bij, zei hij?

Vlak daarvoor woonde ik één van de presentaties van adviesbureau STEC bij. Dit instituut trekt momenteel door het land om overal aan gemeenten en provincies het woord van onderprogrammering te prediken. Het advies van STEC komt erop neer, dat als er ergens een woonbehoefte is aan 100 woningen, er plannen voor slechts 70 woningen moeten worden gemaakt. Want, zo zegt STEC, alleen zo creëer je mooie wijken en benut je de binnenstedelijke ruimte optimaal. Vooral bij provincies gaat het erin als ‘Gods woord in een ouderling’, met alle gevolgen dus van dien.

“Adviesbureau Stec trekt door land met advies voor onderprogrammering”

Je hoeft geen rocketscientist te zijn om te zien dat de benadering van STEC uiteindelijk tot grote ongelukken gaat leiden. Het is immers niets anders dan rantsoeneren c.q. het bewust aansturen op schaarste en het beperken van concurrentie en de keuzevrijheid van de consument. Situaties zoals - nu alleen nog - in Capelle zijn dus straks geen uitzondering meer.

Jaren geleden - om precies te zijn begin jaren negentig - deed zich hetzelfde fenomeen voor. Er waren zorgen dat VINEX niet van de grond zou komen. Dus moest er schaarste komen. Grote gemeenten sloten vervolgens, aangemoedigd door het toenmalige kabinet deals met samenwerkingsverbanden van marktpartijen om schaarste te creëren. Al gauw sloten de groene lobbyclubs zich hierbij aan, om reden dat zij wilden dat er überhaupt niet gebouwd werd. En schaarste hebben we gekregen. En hoe? Evenzeer als prijsstijgingen in de dubbele cijfers in de tweede helft van de jaren negentig. Uiteindelijk was er (weer jaren later) een parlementair onderzoek voor nodig om uit te zoeken, dat het destijds  niet de bouwbedrijven waren die de prijzen zo extreem hadden opgedreven, maar het beleid van de overheid.

Geschiedenis is om van te leren. Dus laten we niet dezelfde fout nog een keer maken. Mocht dat toch gebeuren en er straks opnieuw een parlementair onderzoek nodig is, dan weet ik nu alvast wie als eerste ‘gehoord’ mag worden. Natuurlijk is dat de huidige directie van STEC.

We moeten beseffen dat onze bevolking veel harder groeit dan enkele jaren terug nog werd gedacht. Deels komt dit doordat er tienduizenden migranten meer naar Nederland komen dan er vertrekken, en echt niet alleen vanwege de vluchtelingen. En deels ook door de stijgende levensduur. De CBS-bevolkingsprognose van 2014 verwacht nu rond 2035 maar liefst 18 miljoen inwoners. Dat is bijna 1 miljoen mensen meer dan de prognose van tien jaar ervoor en 167.000 meer dan de prognose uit 2012. Logisch dat andere adviesbureaus als ABF en RIGO Research ervoor pleiten niet minder maar juist meer woningen te plannen. Zeker in de eerstkomende tien jaar is volgens deze bureaus nog een bouwproductie nodig van 80.000 tot 90.000 woningen per jaar. Let wel, als we dit jaar al een bouwproductie van 50.000 halen, mogen we in onze handen knijpen. Kortom: er is geen enkele motivatie voor onderprogrammering. Integendeel, zolang plannen ook wel eens stranden kun je beter overprogrammeren.

Column Nico Rietdijk in Cobouw, 10 maart 2016