Leestijd: 3 minuten

Minister geeft in Katwijk goed eerste signaal af

Ook op andere locaties vraagt woningcrisis om daadkracht rijksoverheid

Geschreven door Piet Adema op 12 Februari 2020

“Een goed eerste signaal, maar daar moet het niet bij blijven”, zo reageert Piet Adema op het recente ultimatum, dat minister van Veldhoven voor Wonen onlangs de gemeente Katwijk heeft gesteld. Binnen twee weken moet deze Zuid-Hollandse gemeente groen licht gaan geven voor de bouw van woningen op het voormalige militaire vliegveld Valkenburg. Gebeurt dat niet, dan grijpt het kabinet in en geeft het de provincie opdracht om een bestemmingsplan op te stellen voor het gebied.      

Het siert de minister dat zij met dit signaal blijk geeft ernst te willen maken met de aanpak van de woningnood. Niet eerder sinds de vorige eeuw groeide deze nood zo snel als nu. Het huidige woningtekort is reeds opgelopen tot zo’n 300.000. Dat komt neer op het volledige aantal huizen in een stad zo groot als Rotterdam. En dan te bedenken dat een huis voor iedereen de basis is voor een goed en gezond leven en dat komt nu dus steeds meer in het gedrang.    

Recent maakte het CBS ook nog eens bekend dat de bevolking in 2019 weer veel harder is gegroeid dan een paar jaar eerder nog werd verwacht. Ook in de komende jaren zal de bevolking nog hard blijven groeien. Daarom moeten we tot 2050 nog zeker 1,5 miljoen woningen bijbouwen.  

Tot nog toe dachten veel gemeenten en provincies de bouwopgave wel te kunnen opvangen met enkel stedelijke verdichting. Maar de jongste bevolkingsprognoses tonen aan dat dit praktisch onmogelijk is. Zo veel ruimte is er binnen de steden simpelweg niet meer. Slechts maximaal 35% van de extra woningvraag past nog binnen bestaand stedelijk gebied. Voor de resterende 65%, bijna 1 miljoen woningen, moet dus buiten de bestaande stad een plek geregeld worden. Hier wringt de schoen, want veel gemeenten en provincies zijn uitermate terughoudend met het aanwijzen van dergelijke zogeheten ‘uitleglocaties’.  

In de Nationale Woonagenda van mei 2018 is afgesproken dat het woningtekort moet worden ingelopen door de bouw van jaarlijks minimaal 75.000 woningen. Echter, deze ambitie is alweer achterhaald - zeker gelet op de jongste CBS-bevolkingsprognose - en schiet die dus tekort. Maar zelfs dat lage aantal van 75.000 gaan we dus niet halen. Tenzij het roer omgaat, maar daarvoor is nodig dat de Rijksoverheid de regie terugpakt, zoals dat decennia geleden gebruikelijk was. 

Naast de stikstof- en PFAS-perikelen is gebrek aan bouwlocaties momenteel de belangrijkste oorzaak voor het tegenvallende bouwtempo. Hoewel nog niet alle data over 2019 binnen zijn, lijkt het afgelopen jaar af te koersen op het schamele aantal van 56.000 verleende bouwvergunningen in 2019. Dat zijn er 14.000 ofwel 20% minder dan in het jaar ervoor, een signaal dat de feitelijke woningproductie de komende jaren nog verder achteropraakt. 

Gemeenten en provincies kunnen het bouwtempo opvoeren door extra locaties aan te wijzen, maar wie zorgt ervoor dat zij dit ook echt gaan doen? Tot voor kort pakte immers niemand die rol. Daarom is het zo goed dat minister van Veldhoven nu met haar drukmiddel op Katwijk een stevig signaal afgeeft.   

Er zijn evenwel meer ‘Katwijken’, ofwel locaties die in aanmerking komen voor een extra stok achter de deur. Wat te denken van de Utrechtse Polder Rijnenburg, de Gnephoekpolder in Alphen aan den Rijn en de Noord-Hollandse Purmerpolder? En zo zijn er meer locaties die relatief makkelijk in beweging kunnen komen als de minister voor Wonen - als eindbaas van de woningmarkt - gebruikmaakt van een krachtig instrument als het Rijks inpassingsplan.  

Het is al vaker door anderen gezegd: wonen is een grondwettelijk recht en daar hoort landelijke regie bij. Nederland staat de komende jaren voor grote ruimtelijke opgaven, waarvan de woningbouw er slechts één is. Denk aan de circulaire landbouw, de energietransitie, onze infrastructuur, de waterberging en onze natuurgebieden. Al deze grote opgaven vragen om een nieuw integraal geleid ruimtelijk beleid. Wellicht is de terugkeer in een volgend kabinet van een minister van Ruimtelijke Ordening zo’n gek idee nog niet.  

Piet Adema is voorzitter van NVB Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers