Leestijd: 3 minuten

Er zijn oplossingen voor de middeninkomens

Interview met Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems aan de TU Delft

3 Juni 2019

De situatie op de woningmarkt wordt steeds nijpender: het woningtekort loopt snel op, kopen wordt moeilijker, de segregatie in wijken neemt snel toe. Vooral de middeninkomensgroepen dreigen langzaam maar zeker te worden weggedrukt van de stedelijke woningmarkt. Volgens Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems, TU Delft valt een grote groep middeninkomens (1 tot 2 miljoen huishoudens afhankelijk van de gekozen inkomensgrenzen), nu tussen wal en schip. “Maar er zijn oplossingen”, zegt Boelhouwer. Wij vroegen hem om een toelichting.

Waar lopen mensen met een middeninkomen vandaag de dag tegenaan wanneer zij op zoek willen naar een nieuwe woning?

“Veelal komen deze mensen van een koude kermis thuis. Het beleid in de sociale huursector is in toenemende mate gericht op het huisvesten van de laagste inkomensgroepen, dus tot ongeveer 38.000 euro. Vanwege deze strakke inkomensnormen komen huishoudens met een middeninkomen nog  slechts in beperkte mate in aanmerking voor een sociale huurwoning en zijn dus voornamelijk aangewezen op de private markt. Het aanbod van particuliere huurwoningen is echter beperkt en voor de doelgroep relatief duur. Deze woningen hebben vaak een maandlast van boven de 1.000 euro en een (jaar)norm van 4 à 5 keer het inkomen. Tegelijkertijd zijn koopwoningen in enkele jaren tijd aanmerkelijk duurder geworden. Zeker in de verstedelijkte gebieden. Gemiddelde verkoopprijzen van boven de 300.000 euro en soms zelfs ver boven de 400.000 euro zijn geen uitzondering meer op bepaalde locaties. Vanaf 2011 gelden bovendien nieuwe en aangescherpte leencriteria rond het verstrekken van hypotheken. Deze combinatie heeft ervoor gezorgd dat ook veel koopwoningen niet langer toegankelijk zijn voor mensen met een middeninkomen. Bijvoorbeeld: bij een huishoudinkomen van 40.000 euro leent men met NHG maximaal 180.000 euro. Bij 50.000 euro inkomen is dit 230.000 euro. Dit schiet dus schromelijk tekort bij de bedragen die vandaag de dag opgebracht moeten worden.”

“Uiteindelijk gaat het erom dat er voldoende woningen bij worden gebouwd om de druk op de woningmarkt te verminderen. Hiervoor is een grotere (politieke) verantwoordelijkheid van de Rijksoverheid voor de woningproductie nodig.” 

- Peter Boelhouwer

Hoe kan dit ‘gat’ worden gedicht?

“Er zijn meerdere oplossingen denkbaar. Op de korte termijn moeten de normen die door corporaties, particuliere verhuurders en in de gedragscode hypothecair krediet worden gehanteerd, beter op elkaar aansluiten. Door de verschillen in de normering van de maximale woonuitgaven in de koop- en de huursector weg te nemen, voorkom je dat de middeninkomens letterlijk tussen wal en schip vallen. Daarnaast pleit ik voor differentiatie in de nu nog uniforme inkomensnormen in zowel de huur- als de koopsector, en specifieker bij de bepaling van de doelgroep in de sociale huursector. De huidige inkomensgrens die de doelgroep in de sociale huursector bepaalt, doet geen recht aan de verschillen in woonbudget en woonbehoefte tussen verschillende huishoudens. Of een modaal inkomen met één of met drie personen gedeeld moet worden, maakt nogal een verschil voor de financiële draagkracht. Ook kun je denken aan het organiseren van een betere doorstroming door het specifiek toewijzen van het juiste aanbod voor de juiste mensen. Of tijdelijke huisvesting in de vorm van vakantiehuisjes of containerwoningen. Uiteindelijk gaat het erom dat er voldoende woningen bij worden gebouwd om de druk op de woningmarkt te verminderen. Hiervoor is een grotere (politieke) verantwoordelijkheid van de Rijksoverheid voor de woningproductie nodig.”

Op maandag 1 juli 2019 is Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems aan de TU Delft, spreker op het NVB Topdebat ‘BOUWEN VOOR DE MIDDENINKOMENS, HOE DAN?’.